همانطور که قبلاً هم گفته بودم، اوائل خرداد ماه امسال، یکی از دوستان مرا با طرح تجاری کمپانی Quest International ltd. یا آنطور که در ایران بیشتر معروف شده است، طرح تجاری شرکت Gold Quest آشنا نمود و بدین ترتیب وارد تجارتی بنام Network Marketing شدم. در این چند ماه بیش از آنکه به دنبال سودرسی از این طریق باشم، سعی نمودم که ابتدا با این تجارت بیشتر آشنا شوم و اطلاعاتم را در زمینه این تجارت، کمپانی ای که با آن مشغول بکار هستم و همچنین پلان کاری کمپانی بیشتر نمایم، تا گر تصمیم به ادامه کار با این کمپانی گرفتم، بتوانم کار را در مسیر درست و منطقی اش انجام دهم. امّا متاسفانه یا شاید هم خوشبختانه این چند ماه مصادف شد با دوران اوج مبارزه ایران با این کمپانی! ولی به هر حال 4 ماه هم زمان کمی برای آشنایی با این تجارت و کمپانی QuestNet نبود و توانستم اطلاعات زیادی در این باره بدست آورم. حالا که مجلس شورای اسلامی فعالیت این کمپانی را در ایران ممنوع اعلام نموده است، فرصتی بدست آمد تا آنچه در این مدّت یافته ام را بنگارم تا علاقمندان از آن بهره برند.
نمیدانم تاکنون چه چیزهایی درباره Network Marketing یا شرکت GoldQuest شنیده اید، کاری هم ندارم که الآن از موافقان این کمپانی هستید یا از مخالفان. فقط خواهشمندم که به دور از هرگونه تعصبی نوشته های مرا بخوانید و هرجا که لغزشی دیدید یا اشتباهی کردم، مرا روشن نمائید تا خدای نکرده بی جهت جمله ای ننگاشته باشم و در ظلمت نمانم.

بهتر است ابتدا از خودِ Network Marketing شروع کنیم و چارچوبهای آنرا با هم مرور نمائیم تا بعد ببینیم که آیا کمپانی Quest International هم در میان همین چارچوبها عمل میکند یا خیر.
Network Marketing علمی است در حوزه بازرگانی و تجارت نوین و زیر شاخه توزیع کالا و محصول به بازار. در تجارت سنتی برای توزیع کالا از تولیدکننده به مصرف کننده، ناچار بودند که از واسطه ها کمک بگیرند. چرا که ابزاری وجود نداشت که مصرف کننده و تولیدکننده را از راههای دور به هم مرتبط نماید. لذا تولیدکننده پس از آنکه محصولی را تولید می نمود، آنرا در اختیار حمل کنندگان، عمده فروشان، خرده فروشان، مغازه داران و سایر واسطه ها قرار میداد، تا بتواند کالای خود را به مشتریان عرضه نماید. و در این بین مسلماً درصد بسیار هنگفتی توسط واسطه ها روی قیمت اولیه محصول کشیده میشد.
امّا به تدریج با ظهور علم الکترونیک و کامپیوتر، و همچنین بوجود آمدن تکنولوژیهایی همچون اینترنت، ابزاری فراهم آمد که بوسیله آن تولیدکنندگان می توانستند با افراد سراسر دنیا ارتباط برقرار کنند، بدون آنکه در این بین واسطه ای وجود داشته باشد.
از سوی دیگر تحقیقات نشان میداد که از هر چهار نفر، سه نفر کالای مورد نیاز خود را از مارکی انتخاب میکنند که دوستشان پیشنهاد نموده است. یعنی هزینه های هنگفت تبلیغات در رسانه ها در برابر یکبار پیشنهاد یک دوست، به پشیزی نمی ارزد!
با جمعبندی دانسته های فوق، موج جدیدی در تجارت به راه افتاد و منجر به ظهور انقلابی در عرصه توزیع کالا شد با نام Network Marketing یا بازاریابی شبکه ای.
هدفِ Network Marketing اینگونه تعریف شد: توزیع و رساندن کالا از تولیدکننده به دست مصرف کننده، به گونه ای که در این بین هیچ واسطه تجاری ای، جز خودِ مشتریان وجود نداشته باشد.
یعنی تولیدکنندگان تصمیم گرفتند که کالاهای خود را به کمک مشتریانِ خودشان به فروش برسانند. برای رسیدن به این هدف، هر کمپانی ای طرحی مخصوص به خود طراحی نمود و آنرا به اجرا گذاشت. آنچه که در اکثر این طرحها مشترک بود، اینکه مشتریان، محصولات را مستقیماً از تولیدکنندگان خریداری می نمودند، و تولیدکنندگان در کنار فروشِ محصول به مشتریان این فرصت را نیز به آنان میدادند که وارد طرح بازاریابی شرکت شوند. یعنی محصولات شرکت را به دوستان و آشنایان خویش بشناسانند، تا در صورتیکه آنها هم از این محصولات خرید کردند، بتوانند از شرکت مبلغی را بابت حقِّ معرفی بگیرند. مسلماً بدون چنین پیشنهادهایی مشتریان رغبتی برای معرفی محصولات شرکت به آشنایان خود نداشتند و رسیدن به هدف حذف واسطه ها غیرممکن مینمود. چرا که تولیدکننده مجبور میشد باز هم برای معرفی کالاهای خود، مبالغ هنگفتی را بابت تبلیغات بپردازد و همین امر موجب بوجود آمدن واسطه میشد.
بعد از گذشت چند صباحی، از آنجا که هنوز چارچوبهای این نوع تجارت برای اکثر مردم جهان تعریف شده نبود، سودجویان در نقاط مختلف دنیا، فرصت را غنیمت شمردند و بسترهای سودجوئی از این نوع تجارت را فراهم آوردند و با سوء استفاده از نام Network Marketing سعی کردند تا جیبهای خودشان را پر کنند، که توطئه های پیرامیدی یا هرمی یکی از آنها میباشند (درباره این نوع طرحها، در آینده بیشتر خواهم نوشت). همین امر باعث شد که محققان به فکر افتند تا چارچوبهای این علم نوین را با جزئیات بیشتری برای عموم مطرح کنند، تا فرصتهای سودجوئی از بین بروند.
بطور کلّی میتوان اعم چارچوبهای علم Network Marketing را با در نظر گرفتن تعریف کلّی ـ که در بالا آمد ـ در گزینه های زیر خلاصه نمود:
1- کمپانی تولیدکننده بایستی بصورت Global Market و جهانی فعالیت نماید. چرا که اگر محدود به کشوری خاص یا منطقه ای محدود باشد، امکان اشباع و ورشکستی کمپانی وجود دارد.
2- محصولات تولیدی بایستی واقعی، فیزیکی و با ارزش واقعی باشند. محصولات بایستی در همان ابتدا به مشتری تحویل داده شوند و نبایستی هیچگونه شرطی برای تحویل دادن محصول وجود داشته باشد. همچنین قیمت محصولات بایستی براساس استانداردهای جهانی باشد.
3- تولیدکننده نبایستی مشتری را وادار به وارد شدن به طرح بازاریابی نماید. مشتری آزاد خواهد بود که در هنگام خرید محصول، یک کد ردیابی نیز از کمپانی بگیرد تا در صورت تمایل وارد طرح بازاریابی کمپانی شود و از کمپانی پورسانت بگیرد. کمپانی نبایستی برای دادنِ کد ردیابی به مشتریان بطور مستقیم یا غیرمستقیم از آنان پولی دریافت کند.
4- پورسانتهای مشتریان بایستی از گردش مالی تولیدکننده تامین گردند نه از گردش مالی مشتریان. یعنی تولیدکننده بایستی پورسانتها را از مکان سودهایی که از طریق فروش محصول یا سایر سرمایه گذاری ها بدست می آورد تامین نماید.
ریچارد پو، یکی از صاحبنظران علم و صنعت Network Marketing در کتاب خود «موج چهارم» مشخصات کاملی از کمپانیهای Network Marketer می آورد و در ادامه پیش بینی میکند که قدرت کمپانیهای Network Marketerی که تمامی چارچوبها را رعایت کنند، در پنج سال اول کاری مشخص میگردد. چرا که یک چنین کمپانی ای در دو سال اول فعالیت خود بیش از 50 درصد احتمال شکست دارد. ولی در عوض وقتی پنج سال از عمرش بگذرد و فعالیتش ادامه پیدا کند، درصد شکستش 1 درصد خواهد بود. و این امکان پذیر نخواهد بود مگر با امانتداری، تجربه عملی، پلان موفق، قدرت آموزش و مدیریت و تعهّد مشتریان به یکدیگر و به کمپانی.
و این چنین شد که پس از بررسیها معلوم گردید که از حدود 14000 کمپانی که ادعا مینمودند بصورت Network Marketing فعالیت میکنند، تنها حدود 3000 کمپانی در چارچوبهای صحیح و درست این صنعت فعالیت میکردند.